در قلب خلیج فارس، که بخش عمدهای از تجارت انرژی جهان از آن عبور میکند، تنگه هرمز وارد مرحله جدیدی شده است که ناشی از تحولات اخیر نظامی و سیاسی میباشد. این تغییرات پس از آن رخ داد که ایران با استناد به حاکمیت و امنیت ملی خود، تصمیم به مسدودسازی این آبراهه در برابر تردد دریایی غیرمجاز گرفت. این اقدام در شرایط جنگی و تهدیدات مستقیم علیه منافع ملی این کشور صورت پذیرفت.
طی یک بازدید میدانی که توسط خبرگزاری «یونیوز» از این منطقه انجام شد، دهها کشتی بزرگ، متوسط و کوچک در اطراف تنگه پهلو گرفته بودند و منتظر اخذ مجوزها و پروانههای لازم برای عبور بر اساس سازوکار جدید اعلام شده از سوی تهران بودند.
این صحنه از تجمع شناورها، نه تنها ابعاد تأثیر جهانی این گذرگاه استراتژیک دریایی را نشان میداد، بلکه سطح کنترل و نظمدهی ایران بر ترافیک دریایی در این منطقه را نیز به تصویر میکشید.
علیرغم اعلام آتشبس با هدف گشودن مسیر مذاکرات سیاسی، تاکنون این گفتگوها به نتایج عملی منجر نشده است. در این میان، ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به سیاست فشار، تهدید و تلاش برای تحمیل شرایط جدید به تهران ادامه میدهند.
در غیاب هرگونه تضمین واقعی، ایران بر این باور است که حفظ اقدامات امنیتی در تنگه هرمز یک حق قانونی و حاکمیتی است که به سادگی قابل عقبنشینی نیست.
در روزهای اخیر، تهران از بازسازماندهی تردد دریایی در داخل تنگه خبر داد. این اقدام شامل تعیین خطوط و مسیرهای اجباری برای ورود و خروج کشتیها و ترسیم یک راهروی دریایی واحد تحت نظارت مستقیم نیروی دریایی ایران است. هدف از این طرح، جلوگیری از بینظمی، حفاظت از کشتیهای تجاری و تأمین امنیت ناوبری در برابر هرگونه نفوذ یا تهدید احتمالی عنوان شده است.
گام ایران محدود به جنبه فنی نبود و حامل پیامهای سیاسی و نظامی آشکاری نیز بود: امنیت تنگه هرمز نمیتواند از امنیت ملی ایران جدا باشد و هرگونه تلاش برای نادیده گرفتن حاکمیت ایران یا تحمیل ترتیبات خارجی بر این گذرگاه استراتژیک با قاطعیت مواجه خواهد شد.
واقعیت میدانی نشان میدهد که ایران با این آبراهه نه به عنوان ابزاری برای بستهسازی کامل و بیرویه، بلکه به عنوان یک منطقه حاکمیتی که تحت مدیریت امنیتی دقیق در شرایط جنگ و تنشهای مداوم است، برخورد کرده است.
با وجود تداوم تردد دریایی، عبور از تنگه اکنون تحت نظارت شدید و مدیریت مستقیم نهادهای ذیصلاح ایران و مطابق با دستورالعملهای جدید این کشور انجام میشود.
تنگه هرمز از اهمیت فوقالعادهای برای اقتصاد جهانی برخوردار است، زیرا به عنوان راهروی اصلی دریایی خلیج فارس به سوی جهان عمل میکند و بخش بزرگی از صادرات نفت و گاز جهان از آن عبور میکند. این امر آن را به یکی از مهمترین شریانهای حیاتی اقتصادی جهان تبدیل کرده است.
این اهمیت، به دلیل موقعیت جغرافیایی و تسلط بر بخش اصلی تنگه و آبهای سرزمینی آن، وزن استراتژیک قابل توجهی به ایران میبخشد.
تهران اقدامات خود را در چارچوب حق مسلم دفاع از امنیت ملی و تأمین مرزهای دریایی خود میداند، به ویژه در پی تهدیدات نظامی مستقیم و تلاشها برای اعمال محاصره و فشارهای دریایی علیه آن. همچنین ایران هرگونه حضور یا دخالت خارجی در مدیریت ناوبری درون تنگه را نقض حاکمیت منطقهای و اقدامی خطرناک و بیثباتکننده تلقی میکند.
در ادامه وضعیت تنشآمیز فعلی، به نظر میرسد تنگه هرمز وارد مرحله جدیدی شده که عنوان آن «ناوبری بر اساس شرایط ایران» است. در این مرحله، تهران به طور مستقیم کلیدهای عبور از یکی از مهمترین آبراههای جهان را در دست گرفته است.
ایران تأکید میکند که امنیت خلیج فارس از طریق فشارهای نظامی یا تهدیدات حاصل نمیشود، بلکه مستلزم احترام به حاکمیت کشورهای منطقه و حقوق مشروع آنها است.
در میان کشتیهای منتظر در دریا و مسیرهای دریایی جدیدی که ایران ترسیم کرده، معادله جدیدی در خلیج فارس در حال شکلگیری است: هیچ عبور امنی در تنگه هرمز بدون هماهنگی با ایران و احترام به حاکمیت کامل آن بر آبها و مرزهای دریاییاش وجود نخواهد داشت.